عصر آدینه

عصر آدینه

راهبرد رسانه‌ای غرب در جنگ شناختی با مهدویت و راهکارهای مقابله با آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی، قم، ایران
چکیده
در عصر حاکمیت رسانه‌های نوین و عرصه نبردهای شناختی، آموزه مهدویت ـ به مثابه یکی از ژرف‌ترین میراث‌های کلامی امامیه، که نماد عدالت جهانی و ایستادگی در برابر هژمونی سلطه‌جویان است ـ به کانون تقابل راهبردی غرب تبدیل شده است. این پژوهش، با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی، به کاوشی عمیق در استراتژی‌های رسانه‌ای غرب در جنگ شناختی علیه مهدویت می‌پردازد و راهکارهای مقاومتی کارآمد را پیشنهاد می‌دهد. روش‌شناسی تحقیق بر پایه تحلیل محتوای متون اسلامی، بررسی پیشینه پژوهشی و واکاوی دقیق راهبردهای رسانه‌ای بنا نهاده شده است. یافته‌ها آشکار می‌سازد که غرب، با بهره‌گیری از ابزارهایی همچون شبکه‌های اجتماعی، آثار سینمایی و تحلیل‌های ساختگی، به مهندسی نظام‌مند ادراک عمومی مسلمانان می‌پردازد تا باور مهدویت را از جایگاه تمدن‌آفرین و الهام‌بخش به تصویری اساطیری، خیالی و تهدیدزا تنزل دهد. در برابر این یورش، راهکارهای پیشنهادی شامل تقویت پایه‌های اعتقادی از رهگذر آموزش‌های ریشه‌دار در منابع معتبر، ارتقای سواد رسانه‌ای برای تشخیص تحریفات، بنیان‌گذاری رسانه‌های مستقل اسلامی، گسترش پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در قلمروهای کلامی و رسانه‌ای، و تدوین سازوکارهای دفاعی شناختی است. این مطالعه، با پرکردن خلأ پژوهشی در پیوند جنگ شناختی و مهدویت، چارچوبی عملی و نوآورانه برای سیاست‌گذاری فرهنگی ارائه می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
-        ابن بابویه، محمدبن على. (1413ق). من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
-        احمدی کچایی، مجید. (1394). تمایز مبانی تمدن مهدوی با تمدن غرب و عوامل بسترزای آن، پژوهش‌های مهدوی، شماره 12. (107-124).
-        اقدامی تطفی، داریوش. (1403). تدوین راهبردهای مقابله با جنگ‌شناختی مردم محور، راهبرد دفاعی، شماره 85. (81-104).
-        براری، محمد. (1398). راهکار‌های مقابله با جریان‌های انحرافی مهدویت، مطالعات مهدوی، شماره 44. (22- 41).
-        پوررشیدی، هاتف؛ علی پور، جواد. (1404). جنگ‌شناختی؛ عرصه جدید در ارتباطات سیاسی، علوم خبری، شماره 53. (72-85).
-        پورسعید، فرزاد. (1401). تحلیل؛ جنگ‌شناختی و اصول راهنمای آن در عصر اطلاعات، دیده‌بان امنیت ملی، شماره 129. (91-104).
-        تهامی، مجتبی (۱۳۷۶)، امنیت ملی دکترین و سیاست‌های دفاعی و امنیتی، تهران، انتشارات دانشگاه عالی دفاعی ملی.
-        جعفری‌نژاد، مسعود؛ اسماعیلی، بشیر. (1402). جعفری، حمید، جنگ‌شناختی از دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله العالی) (مفاهیم، تعاریف و مصادیق)، امنیت‌پژوهی. شماره 82 (53-80).
-        دلاورپور اقدم، مصطفی. (1403). ابعاد و روش‌های جنگ ترکیبی لابی‌های اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر فعالیت لابی ایپک، سیاست‌پژوهی ایرانی، شماره ۴۱. (۱۸-۳۴).
-        ربیع نتاج، سید علی‌اکبر. (1402). بررسی نقش استعمار در ایجاد فِرَق انحرافیِ مهدویت و چالش‌های مرتبط، پژوهش‌های مهدوی، شماره 48. (97-123).
-        رحیمی، صالح. (1403). جنگ‌شناختی و تهدیدهای ترکیبی در چشم‌انداز آینده: مفاهیم، ابزارها و راهکارهای پیشگیرانه، آینده‌پژوهی دفاعی، سال 9، شماره 35. (61-92).
-        رهدار، احمد. (1390). غرب‌شناسی علمای شیعه در تجربۀ تاریخی ایران معاصر، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
-        سلیمیان، خدامراد. (1386). درسنامه مهدویت، قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
-        شاملو، رضا. (1403). شناسایی و اولویت‌بندی کارکرد‌های سیاسی فضای مجازی(شبکه‌های اجتماعی) در جنگ‌شناختی، راهبرد دفاعی، شماره 85. (105-129).
-        شجاعی مهر، رضا. (1393). غرب و مهدویت، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
-        عراقی، عبدالله؛ بیدگلی، محمد؛ رجبی ده برزوئی، اصغر. (1401). واکاوی اهداف جنگ‌شناختی دشمن و راهکارهای تاب‌آوری مقابله با آن با تاکید بر آموزه‌های قرآن، مطالعات دفاع مقدس، شماره 32. (143-162).
-        کلینى، محمدبن یعقوب. (1407ق). الکافی، محقق: على‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران: دارالکتب الإسلامیة.‏
-        محمدی منفرد، حسن. (1403). تبیین نقش اخبار جعلی در جنگ‌شناختی؛ راهکارهای کشف و مقابله،  مطالعات و پژوهش‌های امنیت داخلی، سال دوم، شماره 7. (132-164).
-        موسوی، سیدرضی. (1389). شرق‌شناسی و مهدویت، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
-        نعمانی، محمدبن ابراهیم ابن أبی زینب. (1397ق). الغیبة، تهران: نشر صدوق‏.
نیکونهاد، ایوب. (1403). طراحی و تصویرسازی مطلوب از «جهاد تبیین» در تقابل با پدیده جنگ‌شناختی مبتنی بر اندیشههای رهبری معظم انقلاب، آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی، شماره 16. (11-36).