عصر آدینه

عصر آدینه

واکاوی نقش رسانه‌های نوین در ترویج یا تضعیف باور به مهدویت در نسل نوجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی رشته علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران،ایران
چکیده
در عصر رسانه‌های نوین که نوجوانان بیش از هر زمان دیگری با حجم گسترده‌ای از اطلاعات، تصاویر و پیام‌های گاه متناقض مواجه‌اند، حفظ و تقویت باورهای دینی، به‌ویژه آموزه مهدویت به‌عنوان یکی از ارکان نظام اعتقادی شیعه، اهمیت مضاعفی یافته است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی _ توصیفی به بررسی نقش رسانه‌های نوین در تضعیف یا ترویج باور به مهدویت در میان نوجوانان می‌پردازد. داده‌های پژوهش با اتکا به منابع نظری، مطالعات میدانی پیشین و تحلیل محتوای رسانه‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که در فقدان آموزش دینی مؤثر و سواد رسانه‌ای، رسانه‌های نوین می‌توانند باعث سردرگمی، تردید و تضعیف باور نوجوانان به مهدویت شوند. در مقابل، استفاده آگاهانه و هدفمند از این رسانه‌ها، همراه با تولید محتوای دینی جذاب، آموزش‌های تلفیقی دین و رسانه، نقش فعال والدین و مربیان، و تقویت تفکر انتقادی نوجوانان، می‌تواند زمینه‌ساز تعمیق باور به مهدی موعود؟عج؟ و ترویج آموزه‌های مهدوی باشد. در نتیجه، بهره‌برداری هوشمندانه از ظرفیت‌های رسانه‌ای در تعامل با نهادهای آموزشی، فرهنگی و خانواده، نه تنها مانع آسیب‌پذیری نوجوانان در برابر شبهات اعتقادی می‌شود، بلکه بستری برای تربیت نسلی آگاه، پویا و متعهد به ارزش‌های دینی فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

-       ابراهیمی، مصطفی . (1400). راهکارهای مقابله با شبهه‌افکنی فضای مجازی در آموزه مهدویت. مطالعات مهدوی.12(52). 64-41.
-       اسدی کرم، آذر . (1396). چگونگی گفت‌و‌گو درباره مهدویت در رسانه‌های جدید. عصر آدینه.(10)23. 50-29.
-       رحمانی، نیره. (1402). نقش سواد رسانه‌ای و الگوی والد-فرزندی در شکل‌گیری هویت دینی فرزندان. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، 4(4)، 44-25.
-       رضی‌نژاد، سیدمحمد و همکاران. (1401). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در ترویج گفتمان دینی در میان نوجوانان. هفتمین همایش بین‌المللی مطالعات زبان و ادبیات در جهان اسلام، تهران.
-       رنجبر، عشرت. (1398). روش‌های جذب جوانان. پژوهشنامه تبلیغ اسلامی، 1(1)، 105-89.
-       رنجبر مدیسه، معصومه و ساروخانی، باقر . (1401). تاثیر مصرف رسانه های جمعی جدید بر ارزش‌های نسلی (مورد مطالعه: جوانان 32- 18 ساله شهر تهران). مطالعات راهبردی ارتباطات، 2(4)، 81-94. doi: 10.22034/rcc.2023.1995793.1061
-       زائری، مسعود و موسوی گیلانی، سیدرضی . (1403). سینمای ملی و انتقال معارف مهدوی، ضعف‌ها و تهدیدها، فرصت‌ها و قوت‌ها. عصر آدینه، 17(39)، 50-32.
-       شعاعی، محمدحسین. (1400). بررسی رابطه سواد رسانه‌ای و کنشگری فعال دینی در عرصه مجازی (مطالعه موردی: طلاب علوم دینی). دین و ارتباطات (دانشگاه امام صادق / نامه صادق)، 28(ویژه‌نامه اول؛ دین، رسانه و سواد رسانه‌ای)، 248-226.
-       شیخعلی‌پور،نرگس، و بذرکار، مهدی. (1403). نقش فیلم‌های هالیوودی در مشروعیت‌بخشی به تفکر منجی‌ستیزی. فصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، 16(32)، 123-107.
-       صالحی، اکبر و برادران کرمانی، مریم . (1395). آسیب‌شناسی پدیدارشناسانه نقش اینترنت بر باورهای دینی جوانان. مطالعات اخلاق کاربردی، 12(43)، 241-213. doi: 10.22081/jare.2017.44908.
-       عمرانی چهاربرج، محمدمهدی و شهباززاده، سجاد . (1402). هالیوود و جهت گیری رسانه ای علیه منجی گرایی. عصر آدینه، 16(38)، 101-117.
-       کریمی، معصومه، و باصری، احمد. (1394). رهیافت‌های عملیات روانی آخرالزمانی سینمای هالیوود با رویکرد مهدویت‌ستیزی. دوفصلنامه علمی-پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی.(12)5. 115-95.
-       محسن‌زاده، محمدجواد. (1396). آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای ارتقای آموزش‌های دینی در فضای مجازی. International Multidisciplinary Journal of Pure Life، (4) 10. 152-123.
-       محسن‌زاده، محمدجواد و همکاران. (1401). نقش شبکه‌های اجتماعی در تقویت باورپذیری مذهبی جوانان نسبت به مراسم اربعین. فصلنامه فرهنگ زیارت، 13(52)، 162-135.
-       مصطفوی، اسدالله. (1403). گذار هالیوود از پردازش غیرمستقیم به رویارویی با آموزه مهدویت شیعی (بررسی موردی: فیلم «تل‌ماسه 2»). عصر آدینه، 17(40)، 116-98.
-       معتمدی، بشیر. (1400). دین در فضای مجازی: از کارکردهای رسانه زمینه‌ساز ظهور تا زمینه‌سازی برای جهانی شدن دین. عصر آدینه، 14(33)، 128-103.
-       ملکی‌راد، محمود. (1395). چگونگی جامعه‌پذیری مهدویت. اسلام و مطالعات اجتماعی، 4(2)، 32-6.
-       وفایی، اعظم. (1402). اخلاق انتظار در خانواده دینی. دوفصلنامه موعودپژوهی، 4(8)، 24-9.