1
استادیار گروه جریانشناسی پژوهشکده مهدویت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
2
دانشآموخته حوزه و محقق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ پژوهشکده اخلاق و معنویّت، قم، ایران
چکیده
بدون تردید امروزه با یک جریان انحرافی به نام احمد اسماعیل بصری ملقب به احمد الحسن در حوزه مهدویّت مواجه هستیم که آسیبهای اجتماعی و امنیّتی آن غیرقابل انکار است. مقابله و مواجهه با این جریان نیازمند مطالعات دقیق میدانی است. با این حال به نظر میرسد که تحقیقات اندک شمار در این زمینه عمدتاً بر بررسی چیسیتی این جریان و ماهیتشناسی مدعیات مهدیان دروغین متمرکز شده است و بعد مهم چرایی و چگونگی گرایش به این جریان به طور جدّی نادیده انگاشته شده است. تحقیق حاضر با هدف بررسی این بُعد نادیده گرفته شده و تعیین علل و انگیزههای گرایش به جریان خاص احمد اسماعیل یمانی و فرایند این گرایشات سامان یافت. روش تحقیق در این پژوهش، تحلیل محتوای کیفی مصاحبه با طیفی از محققان، اساتید، گروندگان و مستبصران جریان یمانی و همچنین مراجعه به برخی از اسناد مکتوب مرتبط با این جریان بود. نتیجه تحقیق ارائه یک مدل شش مرحلهای است که گامهای آن عبارتند از عبارتند از: بیاجتماعی، یأس و سرخوردگی درونی، احساس مسئولیّت دینی، طرد اجتماعی، توجه و پذیرش اجتماعی و جذب به عنوان عضو رسمی جریان انحرافی.