عصر آدینه

عصر آدینه

ارتباط غیر کلامی در اشعار مهدوی امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
شاعران و نویسندگان با بهره‌مندی از ارتباطات غیر‌کلامی، نهفته‌ترین معانی و مفاهیم روحی خود را نشان داده‌اند. در این پژوهش کوشیده شد تا اشعار مهدوی امام خمینی بر مبنای ارتباطات غیرکلامی تحلیل و نشان داده ‌شود که او چگونه از انواع مؤلّفه‌های ارتباط غیرکلامی برای مضمون مهم مهدویت و ظهور منجی الهی و ارتباط قلبی و باطنی خود با حضرت ولی عصر، پیر عرفانی و مراد خود، بهره‌ برده ‌است. هدف این مقاله معرفی، طبقه‌بندی، و تحلیل انواع ارتباطات غیرکلامی در اشعار مهدوی امام خمینی است و با روش توصیفی _تحلیلی آشکار می‌کند که ارتباطات غیرکلامی در این اشعار بیشتر برای جانشینی و تأکید پیام کلامی به کار رفته‌اند. نویسندگان به این نتیجه رسیده‌اند که ۴۲٪ بسامد رفتار غیر کلامی در ظاهر فیزیکی، ۱۷٪ در چهره و رفتار چشمی، ۱۱٪ در اشاره و حرکت و ۳۰٪ مابقی در رفتارهای غیر کلامی، رفتار آوایی، فضا و بوم‌پایی، بساوایی، محیط و زمان است. کارکرد رفتار غیرکلامی این بسامدها ۷۲ مورد جانشینی و ۲۳ مورد تاکیدی است که همگی بر مبنای مسائل مهدویت و ولایت حقیقی صاحب‌الزمان است. اشاره و حرکت در شعر امام، نشانگر عالم وجود و خلقت یکباره و تجلی حقیقی حضرت حق و انتقال این فیوضات از ناحیة امام عصر است. مولفة رفتار آوایی با معرکه گرفتن زاهدان و رقص و تواجد اهل حال همراه است. از مهم‌ترین مؤلّفه‌های غیر کلامی در اشعار امام خمینی فضا و بوم است و رفتار بساوایی همواره با نوعی از تواضع و تکریم نسبت به وجود امام زمان همراه بوده است.
کلیدواژه‌ها

-                 احمدی، بابک (۱۳۸۸). از نشانه‌های تصویری تا متن: به سوی نشانه‌شناسی ارتباط دیداری. چاپ هشتم، تهران: نشر مرکز.
-                 افراخته، الهیار و مدرسی، فاطمه (۱۳۹۹). روابط غیرکلامی در غزلیات شمس، فصلنامه کارنامه متون ادبی دوره عراقی. ۱(1) ، صص ۱ـ۲۰.
-                 امام خمینی، سید روح‌الله موسوی (۱۳۷۴). دیوان اشعار. چاپ ششم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؟ره؟.
-                 باقری، مهری (۱۳۹۰). مقدمات زبانشناسی. چاپ پانزدهم. تهران: نشر قطره.
-                 برکو، ری ام (۱۳۹۳). مدیریت ارتباطات فردی و عمومی. (سید محمد اعرابی و داوود ایزدی، مترجم). چاپ هشتم، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
-                 جهانگیری، نادر (۱۳۷۸). زبان: بازتاب زمان،فرهنگ و اندیشه. چاپ دوم، تهران: پورنگ.
-                 جیمز، جودی (۱۳۷۷). کلام جسم، (آرین بوک، مترجم)، چاپ اول، تهران: نسل نواندیش.
-                 دیمیک، سالی (۱۳۸۵). ارتباط موفقیت‌آمیز باNLP . (علی اسماعیلی، مترجم) چاپ دوم، تهران: شباهنگ.
-                 ریچموند، ویرجینیاپی و کروسکی، جمیزمک (۱۳۸۸)، رفتارهای غیرکلامی در روابط میان‌فردی (درس‌نامه ارتباط غیرکلامی). (فاطمه‌السادات موسوی و ژیلا عبدالله‌پور، زیر نظر غلامرضا آذری، مترجم). چاپ دوم، تهران: دانژه.
-                 ساروخانی، باقر (۱۳۸۷). جامعه‌شناسی ارتباطات. چاپ بیستم. تهران: اطلاعات تهران.
-                 فرهنگی، علی اکبر (۱۳۷۳). مبانی ارتباطات انسانی. ج ۱. چاپ اول، تهران: تایمز.
-                 کول، کریس (۱۳۷۷). نظریه‌های ارتباطات. (شاهو صبار، مترجم). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-                 لوپز، خوزه و اسکات، جان (۱۳۸۵). ساخت اجتماعی. (حسین قاضیان، مترجم). تهران: نشر نی.
-                 محسنیان‌راد، مهدی (۱۳۸۹). ارتباط ‌شناسی، چاپ دهم، تهران: سروش.
-                 مولکو، سامی (۱۳۹۵). زبان تن (راهنمای تعبیر اشاره‌ها و حرکات بدن). (امید نوری خواجوی، مترجم). تهران: نشر باد.
-                 وود، جولیاتی (۱۳۸۳)، ارتباط میان‌فردی _ روان‌شناسی تعامل اجتماعی، (مهرداد فیروزبخت، مترجم). چاپ دوم. تهران: مهتاب.