1
گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2
گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
ادعیۀ به یادگار مانده از اهل بیت علیهم السلام به لحاظ ادبی و شیوۀ بیانی از نمونههای برجسته متون عربی هستند و پس از قرآن، شیواترین، رساترین و اثرگذارترین کلام شمرده میشوند. در این دعاها عالیترین معارف دینی در قالب عباراتی آراسته و استوار در بلندای قله زیبایی، به تصویر کشیده شدهاند. شناخت سبک بیانی این ادعیه به ترویج معارف دینی کمکی شایسته میکند. دعای«افتتاح» که با سند معتبر از امام مهدی (عجل الله فرجه) صادر شدهاست یکی از این متون فاخر است که ضمن برخورداری از مضامین عالی همچون حمد و ثنای الهی، خداشناسی، لزوم خوف و رجاء، توفیق عبادت، اظهار علاقه به دولت اسلامی در پرتو ظهور امام مهدی (عجل الله فرجه) ، از جنبههای متعدد زیباییشناختی بهرهمند است. این پژوهش بر آن است که با روش توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از دانش بدیع، به بررسی آرایههای ادبی این دعا در محورهای تکرار، جناس، سجع، ترصیع، مقابله، و تضاد، پرداخته و سطح ادبی و زیباییشناختی آن را مشخص کند. یافتهها نشان میدهد که بهکارگیری این آرایهها در دعای افتتاح نوعی ایقاع و موسیقی به کلام امام بخشیده و آن را از نظر ادبی برخوردار از برونساختی زیبا و درونساختی اثرگذار کرده است.