عصر آدینه

عصر آدینه

بررسی تطبیقی مفهوم «دابه الارض» و اشارات آخرالزمانی آن در تفاسیر « روض الجنان و روح الجنان » و «الکشاف»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان تهران
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
از جمله مطالب سربسته و مرموزی که در قرآن کریم به آن اشاره شده است خروج جنبده‌ای به نام «دابه الارض»  از دل زمین است که با مردم سخن می‌گوید. «دابه» به معنای «جنبنده»، شامل هر نوع جنبنده‌ای اعم از انسان و غیر از انسان می‌‍‌‌‌‌‌‌شود. قرآن کریم گاهی این واژه را تنها و گاهی در سیاق کلمه‌ای دیگر همانند «الارض»؛ به صورت «دابة من ‌الارض» یاد نموده است و آن را جنبنده‌ای معرفی می‌کند که در آستانۀ رستاخیز در زمین ظاهر می‌شود و با مردم سخن می‌گوید. اما قرآن کریم هیچ اشاره‌ای به تعیین مصداق و مفهوم «دابه الارض» نمی‌کند. از این رو ضرورت دارد تا دیدگاه‌های مفسران در تعیین مصداق این واژه مورد پژوهش و بررسی قرار گیرد. این پژوهش به دنبال آن است تا به روش توصیفی- تحلیلی دیدگاه مفسران در تفاسیر «روض الجنان» و «الکشاف» را در مورد بیان مفهوم و مصداق «دابه الارض» مورد تحلیل و بررسی قرار دهد.نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه این دو تفسیر در مورد "دابه الارض" اختلاف زیادی دارند. اما در مورد چند نکته دیدگاه‌های مشترکی دارند: الف) "دابه الارض" موجودی جاندار و جنبندهای غیرعادی از غیر جنس انسان است که در آخرالزمان خروج می‌کند. ب) خروج "دابه الارض" از نشانه های قیامت است. ج) محل خروج او مسجدالحرام ، کوه صفا و... است.
کلیدواژه‌ها