گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
چکیده
نورالدین عبدالرحمن جامی، شاعر و نویسندۀ نامدار قرن نهم هجری است که آثار قابل توجهی در نظم و نثر پدید آورده است. آثاری که تا قرنها پس از حیات او تأثیرگذار بوده است. در آثار او توجه و ارادت به دوازده امام (ع) همچنین باور به موعود و ظهور مهدی (عج) بازتاب دارد. پژوهش حاضر بر آن است با روش تحلیل محتوای کیفی عقاید جامی در خصوص باور به موعود و ظهور را بررسی نماید. دادههای پژوهش با مطالعۀ اسنادی و کتابخانهای گردآوری شده است. جامعۀ آماری پژوهش دیوان اشعار جامی، هفت اورنگ و شواهد النبوه است. جامی در تحفهالاحرار به ظهور حضرت مهدی (عج) در آخرالزمان اشاره میکند. در شواهد النبوه جزئیات تولد امام دوازدهم را با ذکر جزئیات بیان مینماید و کرامات و واقعاتی که رخ داده، توصیف میکند. اما مواردی چون غیبت ایشان بعد از رفتن به سرداب یا وجود دو غیبت برای ایشان را جزء معتقدات شیعه میداند. همچنین او در مبانی اعتقادی دیگری چون احترام گذاشتن نسبت به هر چهار خلیفه، برحذر بودن از انکار و داوری خلفا، مخالفت با طعن و لعنگویی و تفاوت در تفسیر آیۀ تطهیر نیز با شیعه تفاوت عقیده دارد. نتایج پژوهش نشان داد که جامی اگرچه به امام دوازدهم (ع) و ظهور او در آخرالزمان باور قلبی دارد اما در مبانی اعتقادی با شیعه همسو نیست.